Nowości wydawnicze Instytutu Pamięci Narodowej

Serdecznie zachęcamy do lektury nowych pozycji wydawniczych Instytutu Pamięci Narodowej!

1. Marek Jan Chodakiewicz, Po Zagładzie. Stosunki polsko-żydowskie 1944–1947, Warszawa 2008, 252 s., cena 28,00 zł (seria „Monografie”, t. 33)

 Monografia Marka Jana Chodakiewicza stanowi ważne uzupełnienie wiedzy o stosunkach polsko-żydowskich po drugiej wojnie światowej. W nowatorski, zniuansowany sposób przedstawia te skomplikowane kwestie, poruszone także w najnowszej publikacji Jana T. Grossa „Strach”. Książka Chodakiewicza była pierwszym głosem w naukowej dyskusji w Ameryce o powojennych stosunkach polsko-żydowskich. Autor, korzystając z rozmaitych, mało znanych źródeł, zbadał i opisał przypadki wrogości i konfliktów między Polakami a Żydami. Jego zasługą jest to, że umiał dokonać rzetelnej analizy tego trudnego okresu, odrzucając anachroniczne stereotypy. Pokazał, że w złożonej i tragicznej sytuacji Polski po wojnie, determinowanej tak istotnymi czynnikami, jak obecność sowieckich wojsk okupacyjnych, samowola instalowanego przez Moskwę rządu, samoobrona podziemia niepodległościowego, masowe przesiedlenia ludności czy plaga przestępczości, sam konflikt między Polakami a Żydami był w istocie zjawiskiem wtórnym.

Marek Jan Chodakiewicz (ur. 1962) jest profesorem historii i dziekanem w The Institute of World Politics w Waszyngtonie. Doktoryzował się w Columbia University w Nowym Jorku. W 2005 r. prezydent Stanów Zjednoczonych mianował go członkiem Amerykańskiej Rady do Spraw Upamiętniania Holocaustu. Jest autorem wielu prac wydanych po polsku i angielsku.

W sprzedaży od 10 stycznia 2008 r.

2. Mateusz Szpytma, Sprawiedliwi i ich świat. Markowa w fotografii Józefa Ulmy, Warszawa–Kraków 2007, 150 s., cena, (seria: „Kto ratuje jedno życie...”, t. 1)

Niniejsza publikacja, przedstawiająca tragiczną historię wielodzietnej rodziny Ulmów i ukrywanych przez nich Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów, jest wynikiem badań prowadzonych w IPN. Dodatkowo, dzięki środkom Instytutu Studiów Strategicznych udało się zebrać kilkaset zdjęć ze zbiorów Józefa Ulmy, rozproszonych wśród mieszkańców Markowej i okolicznych wsi. Książka „Sprawiedliwi i ich świat” otwiera nową serię wydawniczą IPN, poświęconą historii osób i instytucji pomagających Żydom podczas II wojny światowej. Jest to typowa praca o charakterze case study. Przedmiotem zainteresowania autora jest jednak nie tyle bohaterska rodzina Ulmów, ile wieś Markowa jako społeczność, której Ulmowie byli nieodrodną częścią. Przedstawiona została jej historia, zwłaszcza podczas II wojny światowej. Badania pozwoliły także na odkrycie innych nieznanych dotychczas przypadków ukrywania Żydów przez mieszkańców Markowej. Okazało się, że schroniło się tam co najmniej 25 Żydów, z których 17 przeżyło podczas okupacji. Tragedia Ulmów nie oznaczała załamania się spontanicznej akcji pomocy Żydom w Markowej. Mimo strasznych wieści o tej tragedii inne rodziny nadal ryzykowały życie swoje i swoich rodzin, ukrywając Żydów.

(Ze wstępu Janusza Kurtyki)

3.  Małgorzata Machałek, Paweł Miedziński, Zbuntowane miasto. Szczeciński Grudzień '70 i Styczeń '71, Szczecin 2007, 233 s., cena 85,00 zł

Album zawiera 445 fotografii, wykonanych przez pracowników Służby Bezpieczeństwa, fotoreporterów „Kuriera Szczecińskiego” i „Głosu Szczecińskiego” oraz osoby prywatne. Po raz pierwszy opublikowano wiele nieznanych dotąd fotografii. Są to bardzo dobre zdjęcia Macieja Jasieckiego czy Zbigniewa Wróblewskiego. Dr Małgorzata Machałek i Paweł Miedziński, autorzy albumu, w przedmowie publikacji zapewniają: „Zamieściliśmy wszystkie najciekawsze zdjęcia, do których udało nam się dotrzeć. Po raz pierwszy publikowane są m.in. kadry przedstawiające blokadę stoczni od strony wody, funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa czuwających w budynku komendy z bronią gotową do strzału, czołgi przed dworcem kolejowym”.

Album „Zbuntowane miasto, Szczeciński Grudzień '70 i Styczeń '71” ma uzupełnić wiedzę o tych ważnych wydarzeniach z naszej przeszłości i przypomnieć, jak doniosłą rolę odegrał wówczas Szczecin.

4. Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956, red. Rafał Wnuk, Sławomir Poleszak, Agnieszka Jaczyńska, Magdalena Śladecka, Warszawa–Lublin 2007, 574 s., cena 90.00 zł

Atlas jest wydawnictwem prezentującym zasięg i struktury organizacji konspiracyjnych oraz zbrojną aktywność polskiej partyzantki powojennej. Praca jest unikalna ze względu na szczegółowość prezentowanych treści historycznych oraz bogactwo informacji z zakresu najnowszej historii Polski.

Atlas przedstawia zagadnienia do niedawna niemal nieobecne w świadomości historycznej Polaków. Były one celowo przemilczane, co wynikało z tezy, iż w 1944 roku zdecydowana większość Polaków poparła nową władzę. Tych, którzy przeciwstawiali się władzy komunistycznej, oficjalna propaganda nazywała „zdrajcami”, „faszystowskim, reakcyjnym podziemiem”, „zaplutymi karłami reakcji”.

Koncepcja atlasu powstała w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej IPN w Lublinie. Oprócz wizualizacji kartograficznej wydawnictwo zawiera część opisową oraz ikonograficzną. Ramy chronologiczne atlasu wyznaczają wydarzenia istotne dla genezy i działalności polskiego powojennego podziemia niepodległościowego. Za początkowy moment kształtowania się tej konspiracji uznano styczeń 1944 r. – początek ofensywy sowieckiej, której skutkiem było wkroczenie Armii Czerwonej na ziemie II RP. Data końcowa to grudzień 1956 r., symboliczny moment „wyjścia z lasu” – pod wpływem przemian październikowych – ukrywających się żołnierzy podziemia. Dla dopełnienia obrazu podziemia przypomniano również sylwetki tych, którzy z takiej możliwości nie skorzystali i trwali w ukryciu jeszcze w latach sześćdziesiątych, ścigani przez organa bezpieczeństwa.

„Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956” jest skierowany do wszystkich zainteresowanych powojenną historią Polski. Autorzy starali się zastosować proste i sugestywne metody prezentacji kartograficznej, przemawiające do wyobraźni czytelnika, dlatego wydawnictwo będzie doskonałą pomocą edukacyjną dla uczniów.

źródło: www.ipn.gov.pl